De oude productschappen verdwenen omdat ze niet meer pasten bij hun tijd. Verplichte heffingen zorgden voor spanningen en niet iedereen voelde zich vertegenwoordigd. De sectoraal georganiseerde structuur was niet in staat de samenhangende duurzaamheidsvraagstukken van vandaag het hoofd te bieden. Waar de opgave voor de agrofoodsector inmiddels is verschoven van modernisering naar verduurzaming en maatschappelijke legitimiteit, bleven de instituties achter. Thema’s als emissies, water- en bodemkwaliteit, biodiversiteit, dierenwelzijn en volksgezondheid overstijgen sectorgrenzen en vragen om een integrale aanpak. Juist die samenhang ontbreekt nu vaak, waardoor uitvoering stagneert en dossiers blijven liggen. <\/p>
In mijn gesprekken binnen het convenant hoor ik het overal terug: de overheid kan veel, maar niet alles. De vraagstukken op het boerenerf worden complexer en vragen om praktijkkennis die je niet vanachter een bureau organiseert. Tegelijkertijd kunnen sectororganisaties dit soort opgaven niet alleen dragen. Sommige vraagstukken zijn te groot of te zeer verweven met publieke belangen. Dat is precies waar een productschap nieuwe stijl — een “PBO 2.0” (publieksrechtelijke bedrijfsorganisatie) — waarde kan toevoegen: door verantwoordelijkheden bewuster te beleggen en de uitvoeringsdruk voor de overheid te verlichten, zonder die verantwoordelijkheid af te schuiven.<\/p>
Zo’n PBO moet nadrukkelijk geen kopie worden van het oude model. Het gaat niet om het overnemen van taken van bestaande producenten- of brancheorganisaties, maar om het organiseren van sturingskracht op thema’s die nu nergens goed landen. Slanker, transparanter, sectoroverstijgend en met duidelijke publieke randvoorwaarden. Een plek waar overheid en sector elkaar versterken en waar besluiten genomen kunnen worden die nu blijven hangen door gebrek aan mandaat of capaciteit.<\/p>
Ik zie daarin ook een logisch vervolg voor de convenanten dierwaardige veehouderij en versnellen innovatie emissiereductie veehouderij. Veel van wat daar nu wordt opgebouwd vraagt om een structurelere borging. Mits de governance helder is, publieke belangen scherp zijn afgebakend en belangenverstrengeling actief wordt voorkomen, kan zo’n PBO juist bijdragen aan legitimiteit en slagkracht.<\/p>
Een PBO nieuwe stijl past bij een moderne liberale samenleving met minder ad-hocregelingen en minder versnipperde loketten. Een samenleving met méér duidelijkheid, gezamenlijke verantwoordelijkheid en uitvoeringskracht. Boeren verdienen geen extra laag die over hen heen beslist, maar een structuur waarin ze zelf aan tafel zitten en waarin hun kennis serieus wordt genomen. Andere landen, zoals Denemarken, laten zien dat een krachtig georganiseerde aanpak het verschil kan maken tussen eindeloos debat en daadwerkelijk vooruitgang.<\/p>
Ik nodig u uit om met open blik naar deze ontwikkeling te kijken. Niet vanuit nostalgie, maar vanuit de vraag:wat helpt ons nú het beste om de landbouw toekomst te geven?<\/em>Soms vraagt de toekomst om iets nieuws. Soms vraagt zij om iets ouds — maar dan in een jasje dat veel beter zit.<\/p> Elbert Roest was burgemeester van onder meer Laren en Bloemendaal. Hij leidt het landelijke convenant Dierwaardige Veehouderij en is sinds 2024 Nationaal Gezant versnellen innovatie emissiereductie veehouderij, waar hij partijen verbindt om doorbraakinnovaties voor schonere, toekomstbestendige veehouderij te realiseren.<\/em><\/p>"
}
]
},
{
"area": "sources",
"title": "Bronnen",
"elements": [
{
"type": "text",
"html": "Meer informatie<\/h2>"
}
,
{
"identifier": "element_805947",
"type": "modularcontent",
"gkn_link": {
"linktext": "Het overzicht van columns bij het Nationaal Innovatieloket Veehouderij",
"link_url": "https://nationaalinnovatieloketveehouderij.nl/columns"
}
}
]
},
{
"area": "related",
"title": "Gerelateerd",
"elements": [
]
},
{
"area": "content3",
"title": "Overig",
"elements": [
]
}
]
}