{ "type": "mediaitem", "identifier": "mediaitem_14150", "subtype": "wmammodularcontent_gkn_news", "title": "Voorsorteren op doelsturing: welke innovaties bieden perspectief?", "navtitle": "", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/voorsorteren-op-doelsturing-welke-innovaties-bieden-perspectief", "language": "nl_NL", "sections": [ { "identifier": "pagesection_145298", "title": "GKN Configuratie", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145298&tsobjectid=145298" }, { "identifier": "pagesection_145419", "title": "GKN Menu", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145419&tsobjectid=145419" }, { "identifier": "pagesection_145379", "title": "GKN Footer logo's", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145379&tsobjectid=145379" }, { "identifier": "pagesection_145248", "title": "GKN Footer", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145248&tsobjectid=145248" }, { "identifier": "pagesection_145401", "title": "GKN Footer legal", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145401&tsobjectid=145401" } ], "metadata" : { "id": 19205, "identifier": "mediaitem_14150", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/voorsorteren-op-doelsturing-welke-innovaties-bieden-perspectief", "title": "Voorsorteren op doelsturing: welke innovaties bieden perspectief?", "lead": "Minister Wiersma van LVVN wil van middelsturing naar doelsturing om de emissie van stikstof en broeikasgassen te verlagen. Dat betekent dat boeren straks aan het roer staan om nieuwe emissiedoelen te bereiken. Dat kan bijvoorbeeld met allerlei innovaties, maar welke innovaties zijn kansrijk?", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/f/9/6/3968_fullimage_istock-1489824527%20%281%29.jpg", "width": 1254, "height": 836, "focuspoint-x": 702, "focuspoint-y": 513, "alternative_text": "Landweg met boerderij op de achtergrond - Jan van der Wolf via iStock", "photographer": "Jan van der Wolf", "photographer_hyperlink": "https://www.istockphoto.com/nl/portfolio/Wolf-Photography?mediatype=photography", "photo_license": "iStock", "photo_license_hyperlink": "https://www.istockphoto.com/nl/legal/license-agreement", "source_info": "iStock", "source_info_hyperlink": "https://www.istockphoto.com/nl/foto/countryside-road-along-the-river-with-a-small-thatched-farmhouse-in-the-background-gm1489824527-514605778?phrase=boerderij+platteland", "keywords": [ "platteland", "weiland", "landweg", "boerderij", "gras", "grasland" ] }, "publication_date": "2025-04-25T07:15+02:00", "lastmodified_date": "2026-02-19T15:30+02:00", "expiration_date": "", "tags": [ "Nieuws", "gkn_home", "gkn_varkenshouderij", "gkn_melkveehouderij", "gkn_pluimveehouderij", "Dutch" ], "copyright": "", "external_id": "", "item_metadata": { "contentsubtype": "Nieuws", "theme": [ "gkn_home", "gkn_melkveehouderij", "gkn_pluimveehouderij", "gkn_varkenshouderij" ], "related_dossier": [ { "title": "Boeren met toekomst in de regio", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/boeren-met-toekomst-in-de-regio-dossier" }, { "title": "Doelsturing", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/doelsturing-dossier" } ], "keywords": [], "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/groen-kennisnet-organisatie" }, "author": { "title": "Kirsten van Valkenburg", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/kirsten-van-valkenburg" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/redactie-groen-kennisnet" }, "video_header": "", "link_extra_image": "", "subject_abstract": "innovatie, doelsturing, emissie", "target_audience_abstract": "veehouders, bedrijfsadviseurs, beleidsmakers", "region_abstract": "", "jumplinktext": "" } }, "contents": [ { "area": "main", "title": "Main", "elements": [ { "type": "text", "html": "

Met doelsturing krijgen boeren concrete doelen om emissiereductie te behalen, maar beslissen zij zelf hoe zij deze doelen gaan bereiken. Onderzoekers van Wageningen University & Research zagen in 2023 al potentie voor doelsturing<\/a>. In een vervolgrapport<\/a> komen de onderzoekers nu met antwoorden op vragen rondom doelmatigheid, Kritische Prestatie Indicatoren (KPI’s), het meten van effecten, borging en handhaving.  <\/p>" } , { "identifier": "element_557007", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": ["1451184"] } } , { "type": "text", "html": "

Innoveren is één van de manieren waarop boeren straks de gestelde reductiedoelen kunnen bereiken, hiervoor zijn uiteenlopende innovaties beschikbaar. Er is onderzoek<\/a> gedaan naar de potentiële effecten, toepasbaarheid en kosten van innovaties in de rundveehouderij, varkenshouderij en pluimveehouderij.  <\/p>

Een van de potentiële innovaties is een ander graslandmanagement. Een verkennende analyse<\/a> op 12 melkveebedrijven laat zien dat meer uren weiden en een hogere opname van vers gras kan bijdragen aan de uitstootreductie van methaan en ammoniak op melkveebedrijven. <\/p>

Overgang naar doelsturing is complex <\/h2>

De beleidswijziging van middelsturing naar doelsturing is complex. De complexiteit zit onder andere in de vorm van doelsturing, het vertalen van landelijke doelen naar bedrijfsniveau, KPI’s, monitoring, handhaving en borging.   <\/p>

Bij de verlaging van emissie van stikstof en broeikasgassen zien de onderzoekers<\/a> doelsturing via normen of via normen in combinatie met verhandelbare emissierechten als meest gewenst. Hierbij zet de overheid de kaders neer en moeten ondernemers zorgen dat ze de gestelde doelen halen. Ondernemerschap speelt hierbij een belangrijke rol.  Voor de verbetering van de kwaliteit van oppervlaktewater zien de onderzoekers meer kansen in doelsturing via stimulering en/of prestatiesturing. Bij de eerste vorm krijgen maatregelen richting het gewenste doel voorrang. Bij prestatiesturing krijgt een ondernemer een beloning voor activiteiten die bijdragen aan het behalen van de doelen. <\/p>

KPI’s centraal bij doelsturing <\/h2>

Kritische prestatie indicatoren (KPI’s) zijn cruciaal voor elke systeem van doelsturing, aldus de onderzoekers<\/a>. Zij pleiten voor het gebruik van eenvoudige rekentools om de KPI’s op bedrijfsniveau te berekenen die gekoppeld zijn aan bestaande rekeninstrumenten. Denk hierbij aan de KringloopWijzer voor de melkveehouderij. Gebruik van bestaande rekentools kan in de wet worden voorgeschreven, waarmee dit ook juridisch geborgd is, aldus de onderzoekers.  <\/p>

Om de borging van KPI’s te garanderen, willen de onderzoekers dat de KPI’s worden berekend op basis van eenvoudige metingen, zoals het ureumgehalte in de melk voor ammoniakuitstoot. Deze metingen moeten gecombineerd worden met sensormetingen op een beperkt aantal bedrijven en daarmee ook (model)berekeningen. Hiermee wordt borging en monitoring uitvoerbaar.  <\/p>

Innovatiepotentieel  <\/h2>

Innoveren is één van de manieren waarop een boer de emissiereductiedoelen kan behalen, maar welke innovaties bieden perspectief? De potentiële effecten van 36 innovaties in de rundveehouderij, 21 innovaties in de varkenshouderij en 5 innovaties in de pluimveehouderij<\/a> zijn onderzocht. Van alle innovaties is het innovatiepotentieel, de toepasbaarheid en inpasbaarheid op bedrijfsniveau uitgebreid beschreven. Ook de kostenrange is aangegeven en hoe praktijkklaar de innovatie is.  <\/p>" } , { "identifier": "element_557009", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": ["1450736"] } } , { "type": "text", "html": "

<\/p>

Varkenshouderij en pluimveehouderij <\/h2>

In de pluimveehouderij zijn de innovaties binnen 5 tot 10 jaar inzetbaar. Het gaat hierbij om innovaties om de ammoniakuitstoot te verlagen. Luchtwassers hebben de meeste potentie om de ammoniakuitstoot te verlagen, tussen 70 en 90%.  <\/p>

In de varkenshouderij zijn 16 kansrijke innovaties die inzetbaar zijn binnen 5 jaar, daarnaast zijn er nog 5 innovaties die binnen 10 jaar inzetbaar zouden zijn. Het meeste effect als het gaat om de uitstoot van ammoniak bieden luchtwasser en dagontmesting in combinatie met mestbewerking. Beide innovaties hebben de potentie om 70 tot 90% van de ammoniakuitstoot te verminderen. Dagontmesting plus mestbewerking heeft daarnaast ook de potentie om de methaanuitstoot met 70 tot 90% te verminderen.  <\/p>

Melkveehouderij: veel kansen voor lagere ammoniakemissie <\/h2>

Vooral binnen de melkveehouderij bieden innovaties ruime kansen op verlaging van de ammoniakuitstoot. Impactvolle maatregelen zijn (biologisch) aanzuren van mest, eventueel in combinatie met vergisting, en de inzet van luchtwassers en dagontmesting. Deze innovaties leveren een reductie van de stalemissie van gemiddeld 70% of meer. Via optimalisatie van dierrantsoenen is ook een reductie van 5-20% mogelijk. Innovaties in de toediening van mest kunnen zorgen voor een emissiedaling van ammoniak tot 60%. <\/p>

Vooral de verlaging van de ammoniakemissie van de stal vraagt om ingrijpende en dure maatregelen, andere maatregelen zoals aanpassing van het dierrantsoen en precisiebemesting vragen een kleinere investering die ook eenvoudiger zijn te realiseren.  <\/p>" } , { "identifier": "element_557011", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": ["1240499"] } } , { "type": "text", "html": "

Als het gaat over verlaging van de stikstofuitstoot biedt graslandbeheer, gebruik van een stikstofstabilisator en precisiebemesting van kunstmest het meeste perspectief. Kosten hiervan vallen tussen de 0 tot 5 euro per verlaagde kg uitstoot en sommige maatregelen kunnen zelfs in potentie zorgen voor een netto-opbrengst.  <\/p>" } ] }, { "area": "sources", "title": "Bronnen", "elements": [ { "type": "text", "html": "

Bronnen<\/h2>" } , { "identifier": "element_557015", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1451184", "1450736", "1253999", "1240499" ] } } , { "type": "text", "html": "

Meer informatie<\/h2>" } , { "identifier": "element_557017", "type": "modularcontent", "GKZ_searchelementquery": { "gkz_linktext": "Meer over bedrijfsvoering en emissiereductie vind je in de kennisbank", "gkz_search_query": "https://library.wur.nl/WebQuery/gkn3?q=bedrijfsvoering+AND+emissiereductie&wq_flt=uitvoercode/id&wq_val=GKN_MELKVEEHOUDERIJ||GKN_PLUIMVEEHOUDERIJ||GKN_VARKENSHOUDERIJ&wq_srt_desc=score  " } } , { "identifier": "element_557019", "type": "modularcontent", "gkn_link": { "linktext": "Klik hier voor de vakinformatiepagina voor de melkveehouder", "link_url": "", "link_intern": { "title": "Vakinformatie voor de melkveehouder", "url": "/nl/groenkennisnet/melkveehouderij" } } } , { "identifier": "element_557021", "type": "modularcontent", "gkn_link": { "linktext": "Bekijk hier het dossier over toekomst bestendige landbouw", "link_url": "", "link_intern": { "title": "Toekomst­bestendige landbouw", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/toekomstbestendige-landbouw-dossier" } } } ] }, { "area": "related", "title": "Gerelateerd", "elements": [ ] }, { "area": "content3", "title": "Overig", "elements": [ ] } ] }