{ "type": "mediaitem", "identifier": "mediaitem_27392", "subtype": "wmammodularcontent_gkn_news", "title": "Verdienmodel\u00A0agro­forestry\u00A0in de veehouderij\u00A0", "navtitle": "", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/verdienmodel-agroforestry-in-de-veehouderij", "language": "nl_NL", "sections": [ { "identifier": "pagesection_145298", "title": "GKN Configuratie", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145298&tsobjectid=145298" }, { "identifier": "pagesection_145419", "title": "GKN Menu", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145419&tsobjectid=145419" }, { "identifier": "pagesection_145379", "title": "GKN Footer logo's", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145379&tsobjectid=145379" }, { "identifier": "pagesection_145248", "title": "GKN Footer", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145248&tsobjectid=145248" }, { "identifier": "pagesection_145401", "title": "GKN Footer legal", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145401&tsobjectid=145401" } ], "metadata" : { "id": 27392, "identifier": "mediaitem_27392", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/verdienmodel-agroforestry-in-de-veehouderij", "title": "Verdienmodel agro­forestry in de veehouderij ", "lead": "Het verdienmodel van agroforestry is voer voor speculaties, want er zijn nog nauwelijks volwassen agroforestrysystemen in Nederland. In het project ‘Verdienmodellen Agroforestry’ is gewerkt aan meer grip op het verdienmodel, onder andere door analyse van praktijkervaringen. Het levert strategieën, inzichten en tools op.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/7/e/d/4865_fullimage_filmbeeld%203.jpg", "width": 3840, "height": 2160, "focuspoint-x": 2150, "focuspoint-y": 844, "alternative_text": "Bomen op mijn land, agroforestry netwerk Nederland", "photographer": "Bomen op mijn land", "photographer_hyperlink": "https://www.agroforestrynetwerk.nl/updates/lokale-filmvertoningen-van-bomen-op-mijn-land/2533", "photo_license": "agroforestry netwerk Nederland", "photo_license_hyperlink": "https://www.agroforestrynetwerk.nl/updates/lokale-filmvertoningen-van-bomen-op-mijn-land/2533", "source_info": "", "source_info_hyperlink": "https://www.agroforestrynetwerk.nl/updates/lokale-filmvertoningen-van-bomen-op-mijn-land/2533", "keywords": [ "agroforestry", "melkvee", "koeien", "weide", "houtwal" ] }, "publication_date": "2026-01-23T06:00+02:00", "lastmodified_date": "2026-02-23T15:31+02:00", "expiration_date": "", "tags": [ "Nieuws", "gkn_home", "gkn_melkveehouderij", "gkn_natuurinclusieve_landbouw", "Dutch", "gkn_biodiversiteit" ], "copyright": "", "external_id": "", "item_metadata": { "contentsubtype": "Nieuws", "theme": [ "gkn_home", "gkn_melkveehouderij", "gkn_natuurinclusieve_landbouw", "gkn_biodiversiteit" ], "related_dossier": [ { "title": "Agroforestry", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/agroforestry-dossier" }, { "title": "Beschutting voor dieren in de weide", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/beschutting-voor-dieren-in-de-weide-dossier" }, { "title": "Hittestress", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/hittestress-dossier" } ], "keywords": [], "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/groen-kennisnet-organisatie" }, "author": { "title": "Kirsten van Valkenburg", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/kirsten-van-valkenburg" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/redactie-groen-kennisnet" }, "video_header": "", "link_extra_image": "", "subject_abstract": "agroforestry, melkvee, voederhagen", "target_audience_abstract": "melkveehouders, natuurinclusieve boeren", "region_abstract": "", "jumplinktext": "" } }, "contents": [ { "area": "main", "title": "Main", "elements": [ { "type": "text", "html": "

Meteen maar een disclaimer: hét verdienmodel bestaat niet binnen agroforestry. Want onder de paraplu agroforestry<\/a> zijn er zeer uiteenlopende systemen, met elk eigen investeringen, kosten, opbrengsten en verdienmogelijkheden.<\/p>

Wat is er wél? Een verzameling strategieën om tot een verdienmodel te komen, afhankelijk van bedrijfstype, grondsoort en ondernemersvisie. Plus een overzicht van factoren die achter het verdienmodel zitten. Ook zijn er praktische tools ontwikkeld. Tot slot zijn de praktijkervaringen van pionierende ondernemers in beeld gebracht. Het zijn allemaal opbrengsten van het onderzoeksproject PPS Verdienmodellen Agroforestry. <\/p>" } , { "identifier": "element_811602", "type": "modularcontent", "gkn_quote": { "quote_text": "Bomen en struiken combineren met melkvee past helemaal in onze bedrijfsvisie; dat er anderen zijn die dit waarderen en ervoor willen betalen is helemaal mooi.", "quote_reference": "Melkveehouder Mattias Verhoef, 2025", "quote_image": {"error": "no image selected"} } } , { "type": "text", "html": "

Van bomen tot inkomen  <\/h2>

Ondernemers met een agroforestrysysteem zetten verschillende strategieën in om hun systeem te laten renderen. Grofweg zijn er vier strategieën: meer en bredere opbrengst van een perceel, verlagen van input, verwaarden van ecosysteemdiensten en verbreding van het bedrijf. Melkveehouder Mattias Verhoef in Brandwijk heeft gekozen voor het laatste. Hij combineert de agroforestry op het bedrijf met tiny houses.''Bomen en struiken combineren met melkvee past helemaal in onze bedrijfsvisie; dat er anderen zijn die dit waarderen en ervoor willen betalen is helemaal mooi.''<\/p>

Binnen de genoemde strategieën kunnen agroforestrysystemen verschillende opbrengsten leveren voor het veehouderijbedrijf. Denk hierbij aan schaduw voor het vee, koolstofvastlegging, vergroten van de biodiversiteit, aanvulling op het rantsoen of verkoop van fruit, noten of hout. <\/p>" } , { "identifier": "element_811603", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": ["1496306"] } } , { "type": "text", "html": "

‘Veel voordelen’ <\/h2>

Melkveehoudster Ramona Schalkwijk<\/a> uit Montfoort is één van de pioniers en ze ziet vele voordelen van de agroforestry op haar bedrijf. ''Ik wil bijdragen om te voorkomen dat mensen ziek worden, en daar is een goede voeding en een fijne leefomgeving volgens mij de basis voor.'' Niet verbazingwekkend dat Schalkwijk naast het boerenbedrijf in de gezondheidszorg werkt. <\/p>

De melkveehoudster heeft op haar bedrijf voederhagen en walnotenbomen en honingbessen op het grasland. Ze ziet meer voordelen van agroforestry: bodemverbetering, koolstofvastlegging en meer mineralen in de bodem.<\/p>

En de koe?  <\/h2>

De walnotenbomen bij melkveehoudster Schalkwijk zorgen voor schaduw voor de koeien, daarnaast zijn de voederhagen een aanvulling op het dieet van de koeien. ''We willen zoveel mogelijk weg van input van buitenaf, dus zullen we op een andere manier de mineralen in onze koeien moeten krijgen. De voederhaag kan daaraan bijdragen.''<\/p>

Een ander onderzoeksproject, Agroforestry voor klimaatpositieve zuivel en biodiversiteit<\/a>, laat zien waar agroforestry raakt aan diergezondheid en dierenwelzijn. Bomen en struiken vergroten de (bio)diversiteit van het veehouderijbedrijf, met een meer divers voedselaanbod en leefomgeving voor de koeien. Hierdoor hebben ze meer keuzevrijheid en kunnen ze meer natuurlijk gedrag vertonen, zoals zelfmedicatie en het opzoeken van schaduw of luwte.  <\/p>

Stukje grond over? Voederhaag! <\/h2>

Binnen datzelfde onderzoeksproject zijn twee voederhagen onderzocht<\/a>; één bij de Dairy Campus in Leeuwarden, de tweede bij melkveehouder Jan Blom in Bedum. Een factsheet biedt informatie over het ontwerp, de aanplant, de keuze van bomen en struiken en de potentie van de hagen.<\/p>

Melkveehouder Blom had al gezien hoe zijn vee gebruikmaakte van de bomen en struiken rondom zijn erf; hierdoor besloot hij de mogelijkheden voor agroforestry verder te verkennen. Hij wil anderen inspireren: ''Als je een stuk grond over hebt, bijvoorbeeld langs een koepad, dan kun je dat goed benutten voor een voederhaag. Als je weinig tijd hebt zet je er makkelijke soorten er in, zoals veldesdoorn, zwarte els, zwarte bes en meidoorn. Kijk voordat je gaat aanplanten eens rond wat goed groeit in je buurt en ook waar je iets kan aanplanten.''<\/p>

 <\/p>" } , { "identifier": "element_811601", "type": "modularcontent", "videocontent": { "title": "Melkveehoudster Ramona Schalkwijk en haar verdienmodel van agroforestry", "source": "Future Farmers Film Productions", "url": "https://www.youtube.com/watch?v=9Y67m7fMuuE", "image": {"error": "no image selected"} } } , { "type": "text", "html": "

<\/p>

Succesfactoren en knelpunten<\/h2>

Maar een agroforestrysysteem komt er niet zomaar. Pioniers benoemen de positieve factoren en de drempels. Positief zijn een sterke intrinsieke motivatie, netwerkvorming, kennisdeling en een pragmatische en gefaseerde aanpak. Een doordacht ontwerp is essentieel en deze ondernemers zetten creatieve financiëringsstrategieën in. Denk aan fondsen, crowdfunding, samenwerking met zorginstellingen of natuurorganisaties. <\/p>

De knelpunten die deze ondernemers ervaren: het vergunningentraject, financiering en het onzekere verdienmodel. Ook ontbreekt het vaak aan praktische begeleiding na de aanplant, als onderhoud, snoei en bodemmonitoring een rol gaan spelen. Tot slot geeft het innovatieve karakter van agroforestry onduidelijkheid, omdat het vaak niet goed past in bestaand beleid. Dit vraagt tijd en energie van de ondernemers, en zorgt voor twijfel.  <\/p>

Invloeden op verdienmodel  <\/h2>

De onderzoekers rondom verdienmodellen zochten ook uit welke factoren invloed hebben op het verdienmodel en hoe deze factoren elkaar beïnvloeden. Het gaat hierbij om factoren als schaalgrootte, de complexiteit van een agroforestrysysteem, het doel van het systeem, werk zelf uitvoeren versus uitbesteden, de mate van mechanisatie, verwerking en vermarkting.  <\/p>

Genieten<\/h2>

''Het is blijvend pionieren'', concludeert Edwin Sloof, kalverhouder en walnotenboer uit Bennekom<\/a>. Op het bedrijf zijn zes jaar geleden de eerste walnoten aangeplant, in combinatie met kruidenrijk grasland voor voederwinning. ''Er gaan best wat uurtjes per jaar inzitten, maar dat maakt niet uit. Het is hartstikke leuk werk. We genieten veel.''<\/p>

<\/p>" } , { "identifier": "element_811626", "type": "modularcontent", "videocontent": { "title": "Ruwvoerwinning en walnoten als agroforestry verdienmodel bij familie Sloof in Bennekom", "source": "Future Farmers Film Productions", "url": "https://www.youtube.com/watch?v=kCIBxPRZlyI", "image": {"error": "no image selected"} } } , { "type": "text", "html": "

Groen Kennisnet webinar<\/h2>

Op 26 februari organiseert Groen Kennisnet een webinar over Voederhagen als instapmodel agroforestry<\/a>. Deze start om 15.00 uur, je kunt je aanmelden via de link.<\/p>" } ] }, { "area": "sources", "title": "Bronnen", "elements": [ { "type": "text", "html": "

Bronnen<\/h2>" } , { "identifier": "element_811593", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1496306", "1493853", "1489488", "1493343", "1197703" ] } } , { "identifier": "element_811614", "type": "modularcontent", "gkn_link": { "linktext": "Melkveehoudster Ramona Schalkwijk en haar verdienmodel van agroforestry, youtube", "link_url": "https://www.youtube.com/watch?v=9Y67m7fMuuE" } } , { "identifier": "element_811616", "type": "modularcontent", "gkn_link": { "linktext": "Verdienmodellen van het agrarisch voedselbos van Anna Kuiper, youtube", "link_url": "https://www.youtube.com/watch?v=6gE28onBsE0" } } , { "identifier": "element_811615", "type": "modularcontent", "gkn_link": { "linktext": "Ruwvoerwinning en walnoten als agroforestry verdienmodel bij familie Sloof in Bennekom, youtube", "link_url": "https://www.youtube.com/watch?v=kCIBxPRZlyI" } } , { "type": "text", "html": "

Meer informatie<\/h2>" } , { "identifier": "element_811595", "type": "modularcontent", "GKZ_searchelementquery": { "gkz_linktext": "Meer over Agroforestry in de melkveehouderij vind je in de kennisbank", "gkz_search_query": "https://library.wur.nl/WebQuery/gkn3?q=agroforestry&wq_flt=uitvoercode/id&wq_val=GKN_MELKVEEHOUDERIJ&wq_srt_desc=score" } } , { "identifier": "element_811596", "type": "modularcontent", "gkn_link": { "linktext": "Klik hier voor de vakinformatiepagina voor de melkveehouder", "link_url": "https://groenkennisnet.nl/melkveehouderij" } } ] }, { "area": "related", "title": "Gerelateerd", "elements": [ ] }, { "area": "content3", "title": "Overig", "elements": [ ] } ] }