{ "type": "mediaitem", "identifier": "mediaitem_14160", "subtype": "wmammodularcontent_gkn_news", "title": "Meten is weten blijkt lastig voor stalemissies\u00A0", "navtitle": "", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/meten-is-weten-blijkt-lastig-voor-stalemissies", "language": "nl_NL", "sections": [ { "identifier": "pagesection_145298", "title": "GKN Configuratie", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145298&tsobjectid=145298" }, { "identifier": "pagesection_145419", "title": "GKN Menu", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145419&tsobjectid=145419" }, { "identifier": "pagesection_145379", "title": "GKN Footer logo's", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145379&tsobjectid=145379" }, { "identifier": "pagesection_145248", "title": "GKN Footer", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145248&tsobjectid=145248" }, { "identifier": "pagesection_145401", "title": "GKN Footer legal", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145401&tsobjectid=145401" } ], "metadata" : { "id": 26606, "identifier": "mediaitem_14160", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/meten-is-weten-blijkt-lastig-voor-stalemissies", "title": "Meten is weten blijkt lastig voor stalemissies ", "lead": "Al decennialang kent ons land richtlijnen voor emissies van broeikasgassen afkomstig van veehouderijen. Maar hoe nauwkeurig zijn die? Onderzoekers doen met behulp van sensoren stalmetingen om de werkelijke uitstoot in beeld te brengen. Dit moet langzaam de weg vrijmaken om veehouders zelf aan het roer te krijgen, zodat ze zelf de emissies van hun bedrijf kunnen terugdringen.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/a/f/4/2987_fullimage_emissiearme%20koeien.jpg", "width": 530, "height": 357, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "", "photographer": "Jolan Chapin", "photographer_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/users/jolanchapin-8631146", "photo_license": "Pixabay", "photo_license_hyperlink": "https://pixabay.com", "source_info": "", "source_info_hyperlink": "", "keywords": [] }, "publication_date": "2025-07-21T07:00+02:00", "lastmodified_date": "2025-10-01T08:38+02:00", "expiration_date": "", "tags": [ "Nieuws", "gkn_home", "gkn_varkenshouderij", "gkn_melkveehouderij", "gkn_pluimveehouderij", "Dutch", "gkn_veehouderij" ], "copyright": "", "external_id": "", "item_metadata": { "contentsubtype": "Nieuws", "theme": [ "gkn_home", "gkn_melkveehouderij", "gkn_varkenshouderij", "gkn_pluimveehouderij", "gkn_veehouderij" ], "related_dossier": [{ "title": "Mest en milieu in de veehouderij", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/mest-en-milieu-in-de-veehouderij-dossier" }], "keywords": [], "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/groen-kennisnet-organisatie" }, "author": { "title": "Michiel Elands", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/michiel-elands" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/redactie-groen-kennisnet" }, "video_header": "", "link_extra_image": "", "subject_abstract": "emissie, middelsturing, stalmonitoring", "target_audience_abstract": "veehouders, bedrijfsadviseurs, beleidsmakers", "region_abstract": "", "jumplinktext": "" } }, "contents": [ { "area": "main", "title": "Main", "elements": [ { "type": "text", "html": "

In het Klimaatakkoord<\/a> staan ambitieuze doelen om de uitstoot van broeikasgassen terug te brengen. De veehouderij staat daarmee voor de opgave om de emissies van met name methaan en ammoniak in Nederland flink te verlagen. Om dat doel te bereiken, draaien onderzoekers en de sector aan verschillende knoppen, zoals emissiearm voer, de genetica van de landbouwhuisdieren, mestverwerking en technische aanpassingen in stallen.   <\/p>" } , { "identifier": "element_751102", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": ["1451184"] } } , { "type": "text", "html": "

Op dit moment schrijven de overheid of marktpartijen de boeren voor welke maatregelen ze moeten toepassen om de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Dat heet middelsturing. Via een andere route, bedrijfsspecifieke doelsturing, krijgen agrariërs concrete doelen opgelegd en behouden ze de ondernemersvrijheid om deze doelen naar eigen kennis en inzicht te realiseren. Voor toekomstig beleid zijn tussenvormen denkbaar om te voldoen aan de maatschappelijke doelstelling, waarbij een deel van de maatregelen generiek is en een deel vrij is in te vullen.<\/p>

Vergunningverlening <\/h2>

In Nederland worden sinds de jaren negentig emissiefactoren van huisvestingssystemen, staltechnieken en managementmaatregelen gebruikt voor regelgeving en vergunningverlening. Voor het bepalen van deze emissiefactoren bestaat een scala aan beoordelingsrichtlijnen, meetprotocollen en testprotocollen. Die zijn weer gebaseerd op wetenschappelijke kennis over hoe emissies kunnen worden vastgesteld.  <\/p>

Op veehouderijbedrijven kunnen naast ammoniak (NH3) en methaan (CH4) ook andere emissies optreden zoals geur, lachgas (N2O), fijnstof en bioaerosolen. Tussen 2011 en 2017 zijn hierover zes rapporten uitgebracht in Nederland, over de zes belangrijkste emissies. Deze documenten zijn in 2023 gebundeld. Daarnaast bleek er behoefte aan een document dat beschrijft hoe emissies uit stallen op correcte wijze kunnen worden gemonitord. Dat wordt relevant bij een aanvraag van een vergunning op basis van bedrijfsspecifieke doelsturing.<\/p>" } , { "identifier": "element_751104", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": ["1252677"] } } , { "type": "text", "html": "

Werkelijke emissie<\/h2>

Maar hoe weten veehouders, overheden en onderzoekers nu hoe groot de emissie van broeikasgassen uit een stal is? En wat is de invloed van de verschillende landbouwhuisdieren die op een boerderij staan? Daarvoor zijn sensoren op de markt die de werkelijke uitstoot op stalniveau in kaart kunnen brengen. Welke apparaten geschikt zijn en hoe ze in de praktijk functioneren is nog onderwerp van onderzoek. In de studie ‘Richtlijnen voor het bepalen van emissies uit veestallen’ gaan onderzoekers van Wageningen University & Research, ILVO, TNO en Vito gezamenlijk op zoek naar antwoorden. Het is volgens het rapport noodzakelijk om sensoren voor gebruik te selecteren en te valideren in de praktijk.  <\/p>" } , { "identifier": "element_751106", "type": "modularcontent", "gkn_quote": { "quote_text": "Op het moment dat de systematiek grootschalig wordt uitgerold, moeten systemen vlekkeloos werken en betrouwbaar zijn. Het kan in mijn ogen allemaal nog wel wat robuuster.", "quote_reference": "Sandra van Kampen, 2025", "quote_image": {"error": "no image selected"} } } , { "type": "text", "html": "

<\/p>

Kortom: stalmonitoring staat nog in de kinderschoenen, erkennen de onderzoeksinstituten. “Dit maakt het opstellen van een definitief protocol lastig. Ook na optimalisatie van bedrijfsmonitoren en verdere verfijning van het ontwikkel- en validatieprotocol, zal een bepaalde onzekerheid blijven bestaan”, zo concludeert het team van onderzoekers. “De uiteindelijke keus voor de te hanteren criteria en de daarmee samenhangende geaccepteerde meetonzekerheid is – net als het aanwijzen van instanties die de kalibraties mogen uitvoeren – een beleidsmatige keuze.” <\/p>

Betrouwbaar <\/h2>

 “We zitten met doelsturing nog in de fase dat er veel wordt geleerd”, zegt Sandra van Kampen, specialist veehouderij en leefomgeving bij Connecting Agri & Food in Nieuwe Oogst. “Op het moment dat de systematiek grootschalig wordt uitgerold, moeten systemen vlekkeloos werken en betrouwbaar zijn. Het kan in mijn ogen allemaal nog wel wat robuuster.”<\/p>" } , { "identifier": "element_751108", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": ["1457190"] } } , { "type": "text", "html": "

“Als je kijkt naar ammoniak, dan zijn er sensoren die continu betrouwbaar kunnen meten in mechanisch geventileerde stallen voor varkens, kalveren en pluimvee zonder uitloop”, ziet Van Kampen. “Maar voor het meten van geur- en fijnstofemissies zijn er nog geen betrouwbare sensoren. Daar wordt nog hard aan gewerkt. Bovendien is emissie meten niet hetzelfde als verlagen. Er is nog meer onderzoek nodig naar de knoppen waaraan een veehouder kan draaien om op de emissie te sturen.”<\/p>" } ] }, { "area": "sources", "title": "Bronnen", "elements": [ { "type": "text", "html": "

Bronnen<\/h2>" } , { "identifier": "element_751112", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1457190", "1252677", "1451184" ] } } , { "type": "text", "html": "

Meer informatie<\/h2>

<\/h2>" } , { "identifier": "element_751114", "type": "modularcontent", "GKZ_searchelementquery": { "gkz_linktext": "Meer over emissies vind je in de kennisbank", "gkz_search_query": "https://library.wur.nl/WebQuery/gkn3?q=Emissie*&wq_flt=uitvoercode/id&wq_val=GKN_MELKVEEHOUDERIJ&wq_srt_desc=score" } } , { "identifier": "element_751116", "type": "modularcontent", "gkn_link": { "linktext": "Klik hier voor de vakinformatiepagina voor melkveehouder", "link_url": "", "link_intern": { "title": "Vakinformatie voor de melkveehouder", "url": "/nl/groenkennisnet/melkveehouderij" } } } , { "identifier": "element_751118", "type": "modularcontent", "gkn_link": { "linktext": "Meer inspirerende verhalen bij de partner integraal aanpakken", "link_url": "", "link_intern": { "title": "Integraal aanpakken van methaan & ammoniak in de veehouderij", "url": "/nl/integraalaanpakken" } } } ] }, { "area": "related", "title": "Gerelateerd", "elements": [ ] }, { "area": "content3", "title": "Overig", "elements": [ ] } ] }