{ "type": "mediaitem", "identifier": "mediaitem_610525", "subtype": "wmammodularcontent_gkn_dossiermediaitem", "title": "Zout", "navtitle": "", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/zout.htm", "language": "nl_NL", "sections": [ { "identifier": "pagesection_18334988", "title": "GKN Configuratie", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18334988&tsobjectid=18334988" }, { "identifier": "pagesection_18335139", "title": "GKN Menu", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18335139&tsobjectid=18335139" }, { "identifier": "pagesection_18334944", "title": "GKN Footer logo's", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18334944&tsobjectid=18334944" }, { "identifier": "pagesection_18334966", "title": "GKN Footer", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18334966&tsobjectid=18334966" }, { "identifier": "pagesection_18335177", "title": "GKN Footer legal", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18335177&tsobjectid=18335177" } ], "metadata" : { "id": 610525, "identifier": "mediaitem_610525", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_dossier", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_dossier", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/zout.htm", "title": "Zout", "lead": "Zout is van oudsher een belangrijk ingrediënt in de voedselbereiding en smaakmaker bij uitstek. Teveel zout is slecht voor de gezondheid, het verhoogt de bloeddruk en daarmee de kans op hart- en vaatziekten.\nWat is de rol van zout in voeding? Hoeveel zout heeft een mens nodig? Waarom eten Nederlanders zoveel zout? Minder zout: alle feiten op een rij.\n\nHet belangrijkste zout in voeding is keukenzout, ofwel natriumchloride (NaCl). Eén gram keukenzout bestaat uit 0,4 g natrium en 0,6 g chloride. Zout lost goed op in water; een oplossing van keukenzout in water noemt men pekel.\nWaar in dit dossier de term 'zout' staat, wordt 'natriumchloride' bedoeld.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/4/b/9/610544_fullimage_salt-g22ac2a6ad_1280.jpg", "width": 1280, "height": 853, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Zoutvaatje - KantineArt via Pixabay", "photographer": "KatineArt", "photographer_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/users/katineart-1833633/", "photo_license": "Pixabay License", "photo_license_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/service/license/", "source_info": "Pixabay", "source_info_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/photos/zout-zout-shaker-specerijen-keuken-4160306/" }, "publication_date": "2021-10-13T14:22+02:00", "lastmodified_date": "2021-11-05T11:52+02:00", "expiration_date": "", "tags": [ "Dutch", "gkn_home", "gkn_voeding", "Dossier", "gkn_voedingsmiddelenindustrie" ], "copyright": "", "external_id": "", "item_metadata": { "contentsubtype": "Dossier", "theme": [ "gkn_home", "gkn_voeding", "gkn_voedingsmiddelenindustrie" ], "keywords": [], "video_header": "", "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Groen-Kennisnet-2.htm" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "experts": [ { "title": "Marianne Geleijnse", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/Marianne-Geleijnse.htm" }, { "title": "Anke Janssen", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/Anke-Janssen-1.htm" }, { "title": "Joost Blankestijn", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/Joost-Blankestijn.htm" } ], "link_extra_image": "", "last_update": "" } }, "contents": [ { "area": "beginhier", "title": "Begin hier", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": false,"contentarea_leadtext": "", "elements": [ { "identifier": "element_19520925", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "860008", "432811", "442606", "547453", "430728" ] } } ] }, { "area": "zoutvroegerennu", "title": "Zout vroeger en nu", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": true,"contentarea_leadtext": "De meeste voedingsmiddelen van plantaardige en dierlijke oorsprong bevatten van nature nauwelijks zout. Zo’n 10.000 jaar geleden, toen landbouw en veeteelt hun entree maakten, ging de mens zout toevoegen aan voedsel om het langer houdbaar te maken. Met de opkomst van de industriële voedselbereiding nam het gebruik van zout in voeding grote vormen aan.", "elements": [ { "identifier": "element_19798456", "type": "contentitemslist", "subtype": "normal", "title": "Nieuwsberichten van Groen Kennisnet", "mediaitems": [ { "identifier": "mediaitem_601442", "title": "Gezonder worden, hoe doe je dat?", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "link": { "type": "internal", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Gezonder-worden-hoe-doe-je-dat-1.htm" }, "lead": "Voeding is een moeilijke wetenschap waarin dingen veranderen. Wat is gezond? Die vraag beantwoordt Renger Witkamp, hoogleraar Voeding en Farmacologie, in een video van de Universiteit van Nederland. Verder test Tessa Louwerens NutriProfiel uit, waarbij je op basis van eetgedrag en bloedwaarden een persoonlijk voedingsadvies krijgt.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/2/3/5/cid601442_Web%252072%2520DPI-shutterstock_125612291_eten_salade.jpg", "width": 900, "height": 600, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "" }, "publication_date": "2020-12-21T07:00+02:00", "lastmodified_date": "2021-08-25T16:43+02:00", "expiration_date": "", "keywords": [ "Dutch", "news", "gkn_home", "gkn_voeding", "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_etalage_home", "GKN2IMPORT" ], "item_metadata": { "contentsubtype": "Nieuws", "theme": [ "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_home", "gkn_etalage_home", "gkn_etalage_home", "gkn_voeding", "gkn_voeding" ], "keywords": [], "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Groen-Kennisnet-2.htm" }, "author": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "link_extra_image": "", "subject_abstract": "", "target_audience_abstract": "", "region_abstract": "", "jumplinktext": "" } }, { "identifier": "mediaitem_601261", "title": "Baas over je eetgedrag?!", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "link": { "type": "internal", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Baas-over-je-eetgedrag-1.htm" }, "lead": "Wie of wat bepaalt nu eigenlijk wat we eten? We streven ernaar om gezond te eten, maar in de praktijk lukt dat vaak niet. In deze video vertellen drie wetenschappers welke factoren ervoor zorgen dat we bepaalde voedselkeuzes maken.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/3/4/1/cid601261_Baas%2520over%2520eetgedrag.jpg", "width": 800, "height": 533, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "" }, "publication_date": "2020-06-20T07:00+02:00", "lastmodified_date": "2021-08-25T16:40+02:00", "expiration_date": "", "keywords": [ "Dutch", "news", "gkn_home", "gkn_voeding", "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_etalage_home", "GKN2IMPORT" ], "item_metadata": { "contentsubtype": "Nieuws", "theme": [ "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_home", "gkn_voeding", "gkn_etalage_home" ], "keywords": [], "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Groen-Kennisnet-2.htm" }, "author": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "link_extra_image": "", "subject_abstract": "", "target_audience_abstract": "", "region_abstract": "", "jumplinktext": "" } }, { "identifier": "mediaitem_600721", "title": "Aanbevelingen voor een gezond eetpatroon", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "link": { "type": "internal", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Aanbevelingen-voor-een-gezond-eetpatroon-1.htm" }, "lead": "Gevarieerd en evenwichtig eten is belangrijk. Voor volwassenen zijn daarom vijf voedingsprioriteiten gesteld. Volkoren graanproducten, groenten, fruit, noten en zaden worden te weinig geconsumeerd. Zout daarentegen wordt te veel geconsumeerd.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/f/e/1/cid600721_Print%2520version%2520300%2520DPI-shutterstock_50418004_groenteboer_consument.jpg", "width": 1623, "height": 1080, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "" }, "publication_date": "2019-11-15T07:00+02:00", "lastmodified_date": "2021-08-25T15:59+02:00", "expiration_date": "", "keywords": [ "Dutch", "news", "gkn_home", "gkn_voeding", "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_etalage_home", "GKN2IMPORT" ], "item_metadata": { "contentsubtype": "Nieuws", "theme": [ "gkn_etalage_home", "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_home", "gkn_voeding" ], "keywords": [], "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Groen-Kennisnet-2.htm" }, "author": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "link_extra_image": "", "subject_abstract": "", "target_audience_abstract": "", "region_abstract": "", "jumplinktext": "" } } ] } , { "type": "text", "html": "

Zout wordt gewonnen door directe indamping van zeewater (zeezout), of door winning uit zoutmijnen. In de Nederlandse bodem bevindt zich zout (steenzout) doordat er vroeger een zee stroomde. Water wordt in de bodem gebracht, vervolgens weer opgepompt en door zuivering en indamping verkrijgt men keukenzout in kristalvorm.<\/p>" } ] }, { "area": "minderzout", "title": "Minder zout", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": false,"contentarea_leadtext": "Hoewel de meeste mensen weten dat te zout eten slecht is voor de gezondheid, daalt de dagelijkse zoutconsumptie niet. Dit is vooral te wijten aan de manier waarop Nederlanders dit zout binnenkrijgen: bijna 80% is aanwezig in gekochte voedingsmiddelen, de andere 20% voegt men in de keuken of aan tafel nog toe ", "elements": [ { "type": "text", "html": "

(RIVM, 2012)<\/a>.<\/p>

Terugdringen van de hoeveelheid zout in de Nederlandse voeding vereist dus medewerking van de voedingsmiddelenindustrie. En het blijkt geen eenvoudige opgave. De Nederlandse consument is gewend geraakt aan hoge zoutconcentraties en zou kunnen afhaken wanneer het vertrouwde product plotseling minder zout bevat. Daarnaast kan een verlaagd zoutgehalte verregaande technologische gevolgen hebben voor proces en product (zie: Smaak en technologie). In reactie op de aangescherpte aanbevelingen voor zoutconsumptie werken voedingsmiddelenfabrikanten aan een geleidelijke verlaging van het zoutgehalte in hun producten. (zie: Initiatieven zoutreductie).<\/p>" } , { "identifier": "element_19521008", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "639721", "1009757" ] } } , { "identifier": "element_19843411", "type": "modularcontent", "GKZ_searchelementquery": { "gkz_linktext": "Meer bronnen over zoutreductie", "gkz_search_query": "https://library.wur.nl/WebQuery/gkn3?q=zout+AND+aanbeveling*&wq_flt=uitvoercode/id&wq_val=GKN_VOEDING&wq_srt_desc=score" } } ] }, { "area": "smaakentechnologie", "title": "Smaak en technologie", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": true,"contentarea_leadtext": "Zout is in de voedselbereiding vooral een smaakmaker en een smaakversterker. De smaak van producten wordt intenser door toevoegen van keukenzout. De mens blijkt al op zeer jonge leeftijd een voorkeur voor de zoute smaak zelf te ontwikkelen. Een smaak waaraan men gewend raakt.", "elements": [ { "type": "text", "html": "

Zout is ook een belangrijke factor in de bereiding en producteigenschappen van sommige voedingsmiddelen. In de broodbereiding bijvoorbeeld, bepaalt de hoeveelheid zout de snelheid van het gistingsproces, de elasticiteit van het deeg en de kruimstructuur van het brood. En in de kaasbereiding regelt het zoutgehalte de aromavorming door melkzuurbacteriën en enzymen en bepaalt het de stevigheid van de kaas. Toen koelkast en diepvries nog niet bestonden, was het ‘zouten’ van voedingsmiddelen een veelgebruikte conserveringsmethode. Bederfveroorzakende micro-organismen kunnen in een zoute omgeving niet uitgroeien. Ook nu nog berust de houdbaarheid van sommige producten grotendeels op hun zoutgehalte. Voorbeelden zijn cervelaatworst, rauwe ham, kaas, zuurkool en maatjesharing.<\/p>

Onderzoekers werken volop aan nieuwe technologische technieken waardoor voedingsmiddelen wel zout smaken, maar minder zout bevatten. Voorbeelden hiervan zijn: het nabootsen van de zoute smaak met aroma's, het 'foppen' van smaakreceptoren op de tong, het werken met zoutkristallen van verschillende grootte. Belangrijk is dat de houdbaarheid van het product hierbij overeind blijft.<\/p>" } ] }, { "area": "wehebbenzoutnodig", "title": "We hebben zout nodig", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": false,"contentarea_leadtext": "In de tijd dat de mens leefde als jager-verzamelaar kreeg hij minder dan 1 gram zout per dag binnen. Deze dosis blijkt voldoende voor het goed functioneren van het menselijk lichaam, zelfs in perioden van inspanning en zweten ", "elements": [ { "type": "text", "html": "

De belangrijkste bioactieve component in keukenzout is natrium. Natrium speelt een belangrijke rol bij het regelen van vochtbalans en bloeddruk, de zuurgraad van het lichaam en de prikkelgeleiding in spiercellen. Vrijwel alle zout dat met de voeding het lichaam binnenkomt wordt opgenomen in het bloed. Een teveel aan natrium verlaat het lichaam via de urine.<\/p>

Jodium<\/strong><\/h3>

Een aandachtspunt in de discussie rond zoutvermindering is de inname van jodium. Omdat dit mineraal slechts weinig voorkomt in onze voeding, wordt het in Nederland toegevoegd aan (brood)zout. Het jodiumgehalte van zout kan eenvoudig worden verhoogd wanneer zou blijken dat de Nederlanders minder zout gaan consumeren.<\/p>" } , { "identifier": "element_19843371", "type": "modularcontent", "GKZ_searchelementquery": { "gkz_linktext": "Meer bronnen over jodium", "gkz_search_query": "https://library.wur.nl/WebQuery/gkn3?q=zout+AND+jodium+AND+gezond*&wq_flt=uitvoercode/id&wq_val=GKN_VOEDING&wq_srt_desc=score" } } ] }, { "area": "initiatievenzoutreductie", "title": "Initiatieven zoutreductie", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": true,"contentarea_leadtext": "De Nederlandse overheid heeft zoutreductie opgenomen in haar gezondheidsbeleid. Vanaf 1 januari 2013 vermeldt de Warenwet een lager maximum zoutgehalte in brood. In januari 2014 is met de branche-verenigingen in levensmiddelenindustrie, -handel en horeca een akkoord gesloten over de verbetering van de productsamenstelling (o.a. verlaging zoutgehalte) in de periode 2014-2020", "elements": [ { "type": "text", "html": "

Fabrikanten en restaurants moeten het consumenten gemakkelijker maken om minder zout binnen te krijgen via bereide voedingsmiddelen.<\/p>