{ "type": "mediaitem", "identifier": "mediaitem_2013", "subtype": "wmammodularcontent_gkn_dossier", "title": "Stikstof", "navtitle": "", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/stikstof-dossier", "language": "nl_NL", "sections": [ { "identifier": "pagesection_145298", "title": "GKN Configuratie", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145298&tsobjectid=145298" }, { "identifier": "pagesection_145419", "title": "GKN Menu", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145419&tsobjectid=145419" }, { "identifier": "pagesection_145379", "title": "GKN Footer logo's", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145379&tsobjectid=145379" }, { "identifier": "pagesection_145248", "title": "GKN Footer", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145248&tsobjectid=145248" }, { "identifier": "pagesection_145401", "title": "GKN Footer legal", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie?pagesectionid=145401&tsobjectid=145401" } ], "metadata" : { "id": 26644, "identifier": "mediaitem_2013", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_dossier", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_dossier", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/stikstof-dossier", "title": "Stikstof", "lead": "Nederland stoot te veel stikstof uit. Dit vormt een flinke belemmering voor diverse projecten in woningbouw en infrastructuur, ook de natuur staat onder druk. Het probleem bestaat al veel langer, maar is in 2022 tot een landelijke crisis uitgegroeid. Wat is stikstof, en waarom hebben er zo'n last van? Wie stoot stikstof uit? Welke maatregelen kun je nemen?", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/9/3/6/3094_fullimage_hollands%20landschap%20met%20boer.jpg", "width": 1280, "height": 719, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Hollands landschap met boer - door Arno Dreef via Pixabay", "photographer": "Arno Dreef", "photographer_hyperlink": "https://pixabay.com/users/arnodreef-1539678/", "photo_license": "Pixabay License", "photo_license_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/service/license/", "source_info": "Pixabay", "source_info_hyperlink": "https://pixabay.com/photos/farmer-cow-grass-netherlands-2458351/", "keywords": [ "koe", "boer", "nederland", "landschap" ] }, "publication_date": "2021-09-05T13:00+02:00", "lastmodified_date": "2026-03-25T16:45+02:00", "expiration_date": "", "tags": [ "gkn_home", "gkn_glastuinbouw", "gkn_akkerbouw", "gkn_tuinbouw", "gkn_varkenshouderij", "gkn_melkveehouderij", "gkn_terreinbeheer", "gkn_pluimveehouderij", "Dossier", "Dutch", "gkn_leefomgeving", "gkn_plant", "gkn_dier", "gkn_veehouderij", "gkn_mestverwaarding", "gkn_kringlooplandbouw" ], "copyright": "", "external_id": "", "item_metadata": { "contentsubtype": "Dossier", "theme": [ "gkn_akkerbouw", "gkn_dier", "gkn_glastuinbouw", "gkn_home", "gkn_kringlooplandbouw", "gkn_leefomgeving", "gkn_melkveehouderij", "gkn_mestverwaarding", "gkn_plant", "gkn_pluimveehouderij", "gkn_terreinbeheer", "gkn_tuinbouw", "gkn_varkenshouderij", "gkn_veehouderij" ], "keywords": [], "video_header": "https://youtu.be/UcDM80wf7-Q", "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/groen-kennisnet-organisatie" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/redactie-groen-kennisnet" }, "experts": [], "link_extra_image": "", "last_update": "2026-03-25T00:00+02:00" } }, "contents": [ { "area": "beginhier", "title": "Begin hier", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": false,"contentarea_leadtext": "","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/b/4/a/27897_fullimage_istock-2232239295.jpg", "width": 1254, "height": 836, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Landschap, duin, plas, water, Robin Verhoef", "photographer": "Robin Verhoef", "photographer_hyperlink": "https://www.istockphoto.com/nl/portfolio/RobinVerhoef?mediatype=photography", "photo_license": "iStock licence", "photo_license_hyperlink": "https://www.istockphoto.com/nl/legal/license-agreement", "source_info": "website afbeelding", "source_info_hyperlink": "https://www.istockphoto.com/nl/foto/dune-landscape-with-a-pond-and-beautiful-cloud-reflections-in-a-blue-sky-gm2232239295-647808253", "keywords": [] }, "elements": [ { "identifier": "element_862998", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1514269", "1514685", "1514016", "1514289" ] } } , { "id": 864430, "url": "https://api.groenkennisnet.nl/web/searchretrieve/v1/json", "type": "search_retrieve_query", "title": "Nieuwsberichten van Groen Kennisnet", "query": "{\r\n"search": {\r\n"types": ["wmammodularcontent_gkn_news"],\r\n"from": 1,\r\n"to": 3,\r\n"wmamodularcontent0gkn_news0related_dossier_raw": "mediaitem-2013",\r\n"sortBy": "publicationDate",\r\n"sortOrder": "desc"\r\n}\r\n}", "frontendPresentation": "default", "useSSL": "true" } , { "identifier": "element_864777", "type": "modularcontent", "GKZ_searchelementquery": { "gkz_linktext": "Meer nieuws van Groen Kennisnet over stikstof", "gkz_search_query": "https://library.wur.nl/WebQuery/gkn3?q=stikstof*&wq_flt=contentsubtype&wq_val=nieuws&wq_flt=publicatiejaar&wq_val=2026||2025" } } ] }, { "area": "doelenvoorlagerestikstofdepositie", "title": "Doelen voor lagere stikstofdepositie", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": true,"contentarea_leadtext": "De tweede \u2018Monitoring en evaluatie van het Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN) laat zien dat de wettelijke doelen voor lagere stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden niet worden gehaald. Ondanks maatregelen blijft de stikstofdruk te hoog en blijft natuurherstel achter bij Europese afspraken. ","image": {"error": "no image selected"}, "elements": [ { "type": "text", "html": "

Voor duurzaam herstel is consistent beleid nodig dat meerdere drukfactoren aanpakt, zoals verdroging, maar juist de uitvoering daarvan loopt vertraging op. Nu ligt de nadruk vooral op kortetermijnmaatregelen zoals plaggen en maaien. Deze zijn herhaalbaar maar lossen de structurele problemen niet op en brengen terugkerende kosten met zich mee.<\/p>

Tussen 2005 en 2023 daalde de stikstofdepositie in stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden met 32 procent, al stagneerde die daling tussen 2010 en 2017. De bijdrage uit zowel buitenlandse bronnen als Nederlandse landbouw, verkeer en industrie neemt af. De landbouw blijft met bijna de helft de grootste bron; verkeer veroorzaakt circa 12 procent, industrie 2 procent en ongeveer een derde komt uit het buitenland. Het aandeel natuur dat onder de KDW blijft, steeg van 21 procent in 2005 naar 30 procent in 2023. Met de huidige maatregelen wordt voor 2030 slechts 33 procent verwacht, terwijl het doel 50 procent is. Het is daarom zeer onwaarschijnlijk dat de doelen worden gehaald.<\/p>" } ] }, { "area": "watisstikstof?", "title": "Wat is stikstof?", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": false,"contentarea_leadtext": "Zuivere stikstof is een gas dat 78% uitmaakt van de lucht die we inademen. Deze stikstof (N2<\/sub>) is onschadelijk voor mens en natuur en vormt dus geen probleem. De stikstof die w\u00E9l schadelijk is zit in verbindingen als stikstofoxiden en ammoniak.","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/4/4/2/3827_fullimage_grass-field-7492077_1280.jpg", "width": 1280, "height": 853, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Platteland - multipasser via Pixabay", "photographer": "multipasser", "photographer_hyperlink": "https://pixabay.com/fr/users/multipasser-9124059/", "photo_license": "Pixabay licence", "photo_license_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/service/license-summary/", "source_info": "Pixabay", "source_info_hyperlink": "https://pixabay.com/fr/photos/champ-dherbe-le-coucher-du-soleil-7492077/", "keywords": [ "zonsondergang", "uitzicht", "grasveld", "bomen", "natuur" ] }, "elements": [ { "type": "text", "html": "

De stikstof die wél een probleem vormt, is reactieve stikstof die vooral in de lucht komt door toedoen van de mens. Deze reactieve stikstof vormt verbindingen met andere stoffen en vind je terug in stikstofoxiden (NOx<\/sub>) en ammoniak (NH3<\/sub>)<\/p>

De hoeveelheid reactieve stikstof op aarde is afgelopen eeuw verdubbeld, aldus hoogleraar Jan Willem Erisman in een video<\/a> van de Universiteit van Nederland. Als er bij processen reactieve stikstof vrijkomt, spreken we ook wel van stikstofuitstoot.<\/p>

De vrijgekomen stikstofoxiden en ammoniak in de lucht komen uiteindelijk weer op de grond terecht. Dit heet stikstofneerslag, ook wel stikstofdepostie genoemd. Ammoniak slaat gemiddeld genomen dichter bij de bron neer dan stikstofoxiden.<\/p>" } , { "identifier": "element_752666", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "870356", "1452938", "1170474", "1462559" ] } } ] }, { "area": "wiestootstikstofuit?", "title": "Wie stoot stikstof uit?", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": true,"contentarea_leadtext": "De landbouw blijft de grootste veroorzaker van stikstofuitstoot, gevolgd door verkeer en buitenlandse emissies. Tussen 2005 en 2023 daalde de stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden met 32 procent, al stokte die daling nu jarenlang. ","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/a/8/6/4844_fullimage_dsc00439.jpg", "width": 1250, "height": 833, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Drijfmest uitrijden, Groen Kennisnet", "photographer": "Groen Kennisnet", "photographer_hyperlink": "", "photo_license": "", "photo_license_hyperlink": "", "source_info": "", "source_info_hyperlink": "", "keywords": [] }, "elements": [ { "type": "text", "html": "

Het aandeel natuur onder de kritische depositiewaarde (KDW, de hoeveelheid stikstof die de natuur kan verdragen voordat de natuur risico loopt op schade)steeg naar 30 procent, maar blijft ver achter bij het doel van 50 procent in 2030. Met de huidige maatregelen wordt dat doel zeer waarschijnlijk niet gehaald.<\/p>

Ongeveer 60% van de Nederlandse stikstofemmissie bestaat uit ammoniak (NH₃), vooral afkomstig uit mest in veeteelt. Ongeveer 40% bestaat uit stikstofoxiden (NOx), vooral afkomstig van industrie en verkeer.<\/p>

Meetmethode<\/strong><\/h3>

Boeren stellen de meetmethode van de overheid ter discussie. Maar deze is voldoende wetenschappelijk onderbouwd. Wel gaat de overheid het aantal metingen verfijnen.<\/p>