{ "type": "mediaitem", "identifier": "mediaitem_605003", "subtype": "wmammodularcontent_gkn_dossiermediaitem", "title": "Eiken­processierups", "navtitle": "", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/eikenprocessierups-1.htm", "language": "nl_NL", "sections": [ { "identifier": "pagesection_18334988", "title": "GKN Configuratie", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18334988&tsobjectid=18334988" }, { "identifier": "pagesection_18335139", "title": "GKN Menu", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18335139&tsobjectid=18335139" }, { "identifier": "pagesection_18334944", "title": "GKN Footer logo's", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18334944&tsobjectid=18334944" }, { "identifier": "pagesection_18334966", "title": "GKN Footer", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18334966&tsobjectid=18334966" }, { "identifier": "pagesection_18335177", "title": "GKN Footer legal", "link": "/nl/groenkennisnet/paginasectie.htm?pagesectionid=18335177&tsobjectid=18335177" } ], "metadata" : { "id": 605003, "identifier": "mediaitem_605003", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_dossier", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_dossier", "url": "/nl/groenkennisnet/dossier/eikenprocessierups-1.htm", "title": "Eiken­processierups", "lead": "Sinds 1990 heeft Nederland te maken met rupsen van de eikenprocessievlinder (Thaumetopoea processionea L.). Eikenbomen met eikenprocessierupsen zijn te herkennen aan de specifieke nesten: dichte spinsels van vervellingshuidjes, uitwerpselen en brandharen.\n\n's Nachts gaan de eikenprocessierupsen in optocht (in processie) op zoek naar voedsel (eikenbladeren). De eikenprocessierups kan in sommige gebieden leiden tot een plaag.\n\nDe eikenprocessierups is één van de diersoorten die geprofiteerd heeft van de geleidelijke verandering van ons klimaat. De eikenprocessierups is zijn opmars begonnen in het zuiden van Nederland, maar is inmiddels in alle provincies aanwezig.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/c/b/f/609099_fullimage_eikenprocessierups.jpg", "width": 960, "height": 1280, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Eikenprocessierupsen - MrsJacqueline via Pixabay", "photographer": "MrsJacqueline", "photographer_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/users/mrsjacqueline-3113884/", "photo_license": "Pixabay License", "photo_license_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/service/license/", "source_info": "", "source_info_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/photos/eikenprocessierups-4260017/" }, "publication_date": "2021-09-13T09:33+02:00", "lastmodified_date": "2021-10-18T15:51+02:00", "expiration_date": "", "tags": [ "Dutch", "gkn_home", "Dossier", "gkn_terreinbeheer", "gkn_groenvoorziening", "gkn_boomverzorging" ], "copyright": "", "external_id": "", "item_metadata": { "contentsubtype": "Dossier", "theme": [ "gkn_terreinbeheer", "gkn_boomverzorging", "gkn_groenvoorziening", "gkn_home" ], "keywords": [], "video_header": "https://www.youtube.com/watch?v=_1dz8ZevktA", "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Groen-Kennisnet-2.htm" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "experts": [{ "title": "Joop Spijker", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/Joop-Spijker-1.htm" }], "link_extra_image": "", "last_update": "" } }, "contents": [ { "area": "beginhier", "title": "Begin hier", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": false,"contentarea_leadtext": "", "elements": [ { "identifier": "element_19131505", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1005623", "870342", "987473" ] } } , { "identifier": "element_19587909", "type": "contentitemslist", "subtype": "normal", "title": "Nieuwsberichten van Groen Kennisnet", "mediaitems": [ { "identifier": "mediaitem_588795", "title": "Tips voor natuurlijke bestrijding eikenprocessierups", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "link": { "type": "internal", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Tips-voor-natuurlijke-bestrijding-eikenprocessierups-1.htm" }, "lead": "De eikenprocessierups staat op het menu van de koolmees. Dat is de reden waarom veel mensen mezenkasten ophangen, maar dat is niet genoeg. Mezen hebben meer nodig dan een nestkast. Daarom is het belangrijk te investeren in een meer natuurlijke omgeving zodat je ook de ontwikkeling van andere natuurlijke vijanden stimuleert.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/8/3/0/cid588795_cid580553_titmouse-1541361_1280.jpg", "width": 1278, "height": 852, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "" }, "publication_date": "2021-07-29T01:57+02:00", "lastmodified_date": "2021-09-15T19:31+02:00", "expiration_date": "", "keywords": [ "Dutch", "news", "gkn_home", "gkn_leefomgeving", "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_etalage_home", "gkn_plantgezondheid", "GKN2GEDAAN" ], "item_metadata": { "contentsubtype": "", "theme": [ "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_home" ], "keywords": ["Dierenwelzijn"], "link_extra_image": "", "subject_abstract": "Dierenwelzijn, Eikenprocessierups, Bestrijdingsmethoden", "target_audience_abstract": "Dierverzorger, Terreinbeheerder", "region_abstract": "", "jumplinktext": "Bekijk de bronnen" } }, { "identifier": "mediaitem_601789", "title": "In 2020 minder overlast door eikenprocessierups", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "link": { "type": "internal", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/In-2020-minder-overlast-door-eikenprocessierups-1.htm" }, "lead": "Het aantal mensen dat zich in de zomer van 2020 bij de huisarts meldde met door de eikenprocessierups veroorzaakte klachten, lag lager dan in 2019, blijkt uit een Facsheet van onderzoeksinstituut Nivel. Dat gegeven sluit aan bij de populatiedruk met nesten, die ook lager lag dan in 2019.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/9/5/9/cid601789_1024px-Thaumetopoea_processionea%252C_closeup.JPG", "width": 1024, "height": 683, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "" }, "publication_date": "2021-05-11T07:00+02:00", "lastmodified_date": "2021-09-23T17:16+02:00", "expiration_date": "", "keywords": [ "Nieuws", "Dutch", "news", "gkn_home", "gkn_leefomgeving", "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_etalage_home", "gkn_plantgezondheid", "gkn_terreinbeheer", "gkn_groenvoorziening", "GKN2IMPORT", "GKN2GEDAAN" ], "item_metadata": { "contentsubtype": "Nieuws", "theme": [ "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_home" ], "keywords": [], "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Groen-Kennisnet-2.htm" }, "author": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "link_extra_image": "", "subject_abstract": "Eikenprocessierups", "target_audience_abstract": "", "region_abstract": "", "jumplinktext": "" } }, { "identifier": "mediaitem_601165", "title": "Grondnesten van de eikenprocessierups bemoeilijken bestrijding", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_news", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_news", "link": { "type": "internal", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Grondnesten-van-de-eikenprocessierups-bemoeilijken-bestrijding.htm" }, "lead": "Eikenprocessierupsen zitten niet alleen in de boom, maar ook in de grond. Deze rupsen met brandharen komen opeens in juni tevoorschijn. Omdat bespuitingen al voor juni plaatsvinden, zijn andere bestrijdingsmethoden nodig.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/9/2/8/cid601165_Eikenprocessierups_Wikemedia.jpg", "width": 274, "height": 184, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "" }, "publication_date": "2020-11-11T08:13+02:00", "lastmodified_date": "2021-08-25T16:38+02:00", "expiration_date": "", "keywords": [ "Dutch", "news", "gkn_home", "gkn_leefomgeving", "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_etalage_home", "gkn_plantgezondheid", "gkn_groenvoorziening", "gkn_boomverzorging", "GKN2IMPORT" ], "item_metadata": { "contentsubtype": "Nieuws", "theme": [ "gkn_etalage_home", "gkn_etalage_kennisbank", "gkn_home", "gkn_leefomgeving", "gkn_leefomgeving", "gkn_plantgezondheid" ], "keywords": [], "gkn_organization": { "title": "Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/Groen-Kennisnet-2.htm" }, "author": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "contactperson": { "title": "Redactie Groen Kennisnet", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-groen-kennisnet.htm" }, "link_extra_image": "", "subject_abstract": "", "target_audience_abstract": "", "region_abstract": "", "jumplinktext": "" } } ] } ] }, { "area": "algemeen", "title": "Algemeen", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": true,"contentarea_leadtext": "De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder, de eikenprocessievlinder (Thaumetopoea processionea L.). In het najaar legt het vrouwtje van deze soort haar eitjes op de takken van eikenbomen, bij voorkeur in de bovenste helft van de boomkroon. In het voorjaar, begin april, komen de oranjegekleurde rupsen uit de eitjes tevoorschijn.", "elements": [ { "type": "text", "html": "

De rugzijde van de rupsen is blauwgrijs en de buikzijde groengrijs. De kop is zwartbruin. Het lichaam van de rups is bedekt met lange witte haren. Op de rugzijde heeft de rups enkele segmenten met honderdduizenden korte, zeer gemakkelijk loslatende brandharen. De rupsen leven altijd in groepen.<\/p>

Na de derde vervelling - tussen half mei en half juni - krijgen de rupsen de hen kenmerkende brandharen. De rupsen van de oudere stadia zijn grijsgrauw van kleur met lichtgekleurde zijden. In juli verpoppen de rupsen zich tot vlinders. Na enkele weken komen de volwassen vlinders uit die voor de winter hun eieren op de twijgen afzetten.<\/p>

Eikenprocessierupsen blijken één of misschien zelfs enkele jaren in de grond te kunnen zitten, zonder naar hun volgende ontwikkelingsfase te gaan. Een deel van de rupsen komt pas in juni, met brandharen, boven de grond waardoor bestrijding veel lastiger wordt.<\/p>" } , { "identifier": "element_19131504", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "436344", "985912" ] } } ] }, { "area": "verspreiding", "title": "Verspreiding", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": false,"contentarea_leadtext": "De plaag van de eikenprocessierups begon in 1991 in Nederland met de ontdekking van enkele nesten in een wegbeplanting in het zuiden van Noord-Brabant. Sindsdien heeft de rups zich steeds verder naar het noorden toe uitgebreid.", "elements": [ { "type": "text", "html": "

De plaag van de eikenprocessierups begon in 1991 in Nederland met de ontdekking van enkele nesten in een wegbeplanting in het zuiden van Noord-Brabant. Sindsdien heeft de rups zich steeds verder naar het noorden toe uitgebreid.<\/p>" } , { "identifier": "element_19325313", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "989986", "998041", "998452", "866150" ] } } , { "identifier": "element_19587939", "type": "modularcontent", "GKZ_searchelementquery": { "gkz_linktext": "Meer bronnen over de verspreiding van de eikenprocessierups", "gkz_search_query": "https://library.wur.nl/WebQuery/gkn3?q=eikenprocessierups+AND+verspreiding&wq_srt_desc=score" } } ] }, { "area": "beleidenwetgeving", "title": "Beleid en wetgeving", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": true,"contentarea_leadtext": "Gemeenten en boomverzorgers beginnen in het begin van het jaar al met het voorbereiden van de komst van de eikenprocessierups. Niet alleen moeten ze bepalen welke bestrijdingsmethode ze willen toepassen, maar ook moet er rekening worden gehouden met de wetgeving. ", "elements": [ { "type": "text", "html": "

De laatste jaren is vast komen te staan dat boom- en terreineigenaren niet langer kunnen stilzitten als het om eikenprocessierups gaat. Ze zullen voor zichzelf inzichtelijk moeten maken waar hun eiken staan, waar er sprake is van gewone risico's en waar van verhoogd gevaar. En op die laatste locaties zal meer moeten worden gedaan om overlast te beperken dan elders. Dus wanneer ergens meer mensen komen, moet er ook meer worden gedaan. <\/p>

Boomeigenaren maken zich zorgen om eventuele schadeclaims. Wat mag er van boomeigenaren worden verwacht om te voorkomen dat zij aansprakelijk zijn voor schade. Hierbij draait het om de zorgvuldigheidsnorm. Deze norm bepaalt wat een boomeigenaar moet doen of nalaten om niet aansprakelijk te zijn voor schade als gevolg van eikenprocessierups.<\/p>" } , { "identifier": "element_19325387", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "997102", "1027520", "1006656", "998464" ] } } , { "identifier": "element_19587972", "type": "modularcontent", "GKZ_searchelementquery": { "gkz_linktext": "Meer bronnen over beleid en wetgeving", "gkz_search_query": "https://library.wur.nl/WebQuery/gkn3?q=eikenprocessierups+AND+(beleid+OR+wetgeving+OR+regelgeving+OR+gemeente)&wq_srt_desc=score" } } ] }, { "area": "bestrijding", "title": "Bestrijding", "contentarea_template": "contenttemplate_dossier","background": false,"contentarea_leadtext": "Particulieren wordt afgeraden met de rupsen zelf aan de slag te gaan, vanwege de kans op verspreiding van brandhaartjes. De mogelijkheden voor het gebruik van bestrijdingsmiddelen zijn beperkt, omdat die schadelijk kunnen zijn voor andere insecten en vogels.", "elements": [ { "type": "text", "html": "

Begin met bestrijden in het tweede en derde stadium van de rupsen, wanneer er nog geen overlast is door brandhaartjes. Indien gekozen wordt voor bestrijding van de rups met een biologisch middel op basis van de bacterie Bacillus thuringiensis of insectenparasitaire nematoden, worden onbedoeld ook andere vlindersoorten bestreden. De rupsen van dag- en nachtvlinders zijn gevoelig voor deze biologische bestrijdingsmiddelen.<\/p>

Toepassing van biologische bestrijdingsmiddelen op plaatsen waar beschermde soorten vlinders voorkomen, is strafbaar in het kader van de Flora - en Faunawet. Veel beheerders zien ook in andere gebieden (bijvoorbeeld natuurgebieden en ecologische verbindingszones) af van het gebruik van biologische bestrijdingsmiddelen.<\/p>

Andere manieren van bestrijding zijn het ter plaatse verbranden of het wegzuigen van de rupsen door gespecialiseerde bedrijven. Er zijn echter zoveel rupsen dat deze bedrijven hun handen vol hebben. Ook natuurlijke vijanden waaronder parasitaire sluipvliegen en sluipwespen, en predatoren zoals gaasvlieglarven en vogels kunnen een groot deel van de bestrijding voor hun rekening nemen.<\/p>

In het voorjaar van 2020 is er een rage ontstaan om de stammen van eikenbomen te omwikkelen met een lijmband of met plakstrips. Deze methode is ongewenst. Die plakstrips en lijmbanden komen vol te zitten met allerlei insecten die een langzame dood sterven. Wanneer de leider van de processierupsen op zo'n plakstrip terecht komt, raken de andere rupsen in de stress en worden hun brandharen afgeschoten. Ook folie om de boomstam plaatsen om de processie te onderbreken is niet effectief. De rupsen lopen gewoon over het plastic heen.<\/p>

Andere methoden van bestrijding die op dit moment worden onderzocht zijn: <\/p>