{ "type": "mediaitem", "identifier": "mediaitem_2015", "subtype": "wmammodularcontent_gkn_dossier", "title": "Natte dooradering", "navtitle": "", "url": "/nl/boerenlandvogels/dossier/natte-dooradering-dossier", "language": "nl_NL", "metadata" : { "id": 18600, "identifier": "mediaitem_2015", "contenttype": "wmammodularcontent_gkn_dossier", "contenttype_title": "contenttype_wmammodularcontent_gkn_dossier", "url": "/nl/boerenlandvogels/dossier/natte-dooradering-dossier", "title": "Natte dooradering", "lead": "Een aantal soorten boerenlandvogels broeden niet specifiek in graslanden of akkers, maar maken met name gebruik van de watergangen rondom de percelen. Zij leven in en rondom sloten, beken, kreken, moerasjes, rietlanden, plasdrassen, poelen en andere kleine wateren. Het netwerk van deze landschapselementen wordt in beleidstermen de natte dooradering genoemd.", "leadimage": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/6/1/e/2592_fullimage_print%20version%20300%20dpi-img_2371.jpg", "width": 1620, "height": 1080, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Sloot", "photographer": "Eddy Teenstra", "photographer_hyperlink": "", "photo_license": "", "photo_license_hyperlink": "", "source_info": "Brand Portal WUR", "source_info_hyperlink": "", "keywords": [ "weide", "oever", "polder", "hoogwater", "peil", "water", "sloot" ] }, "publication_date": "2025-04-29T12:51+02:00", "lastmodified_date": "2026-08-10T04:34+02:00", "expiration_date": "", "tags": [ "gkn_boerenlandvogels", "gkn_home", "Dossier", "gkn_natuurinclusieve_landbouw", "Dutch" ], "copyright": "", "external_id": "", "item_metadata": { "contentsubtype": "Dossier", "theme": [ "gkn_boerenlandvogels", "gkn_home", "gkn_natuurinclusieve_landbouw" ], "keywords": [], "video_header": "", "gkn_organization": { "title": "Kennisportaal Boerenlandvogels", "url": "/nl/groenkennisnet/nieuwsitem/kennisportaal-boerenlandvogels" }, "contactperson": { "title": "Redactie Kennisportaal Boerenlandvogels", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/redactie-kennisportaal-boerenlandvogels" }, "experts": [{ "title": "Stephanie Luxen-van der Hoeven", "url": "/nl/groenkennisnet/persoon/stephanie-luxen-van-der-hoeven" }], "link_extra_image": "", "last_update": "2024-12-12T00:00+02:00" } }, "contents": [ { "area": "main", "title": "Main", "elements": [ ] }, { "area": "doelsoorten", "title": "Doelsoorten", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": false,"contentarea_leadtext": "Het leefgebied Natte dooradering van het stelsel Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) kent vijf doelsoorten boerenlandvogels.","image": {"error": "no image selected"}, "elements": [ { "type": "text", "html": "

Deze zijn de watersnip, slobeend, tureluur, zomertaling en zwarte stern. Deze soorten zijn afhankelijk van de natte dooradering voor hun voortbestaan. Ze foerageren, broeden en/of schuilen in sloten, rietlanden of moerasse. Andere soorten die baat hebben bij de natte dooradering zijn bijvoorbeeld veel andere eendensoorten, reigerachtigen en kleine rietvogels. <\/p>" } ] }, { "area": "watisnattedooradering?", "title": "Wat is natte dooradering?", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": true,"contentarea_leadtext": "Natte dooradering is een natuurtype binnen het agrarische cultuurlandschap dat bestaat uit een netwerk van veelal lijnvormige landschapselementen, zoals sloten, beken, poelen en kleine wateren. De aangrenzende graslanden zijn vaak vochtig tot nat, met een hoge grondwaterstand en in streefsituaties een kruidenrijk en open gewas. De natte dooradering vormt samen met de droge dooradering een verbindingsnetwerk in het landschap. ","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/1/0/4/4089_fullimage_dutch-landscape-5164580_1280.jpg", "width": 1280, "height": 854, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Sloot met bloempjes - MabelAmber via Pixabay", "photographer": "MabelAmber", "photographer_hyperlink": "https://pixabay.com/users/mabelamber-1377835/", "photo_license": "Pixabay license", "photo_license_hyperlink": "https://pixabay.com/service/license-summary/", "source_info": "Pixabay", "source_info_hyperlink": "https://pixabay.com/photos/dutch-landscape-ditch-waterway-5164580/", "keywords": [ "beek", "water", "landschap", "bloemen" ] }, "elements": [ { "type": "text", "html": "

Deze natuurlijke verbindingszones zorgen ervoor dat dier- en plantpopulaties minder kans hebben op lokaal uitsterven en is daarmee cruciaal. Binnen de natte dooradering is de watergang zelf niet alleen belangrijk, ook de oevers, moerassen, bermen en plasdrassen zijn onderdeel van dit natuurtype en van groot belang voor diverse doelsoorten om te overleven. Binnen dit natuurtype zorgt de geleidelijke gradiënt van nat naar droog ervoor dat er voor verschillende soorten een leefgebied is om te foerageren, schuilen en broeden. <\/p>" } , { "identifier": "element_538971", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": ["1027485"] } } ] }, { "area": "hetbelangvannattedooradering", "title": "Het belang van natte dooradering", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": false,"contentarea_leadtext": "Nederland heeft naar schatting 330.000 kilometer aan sloten en watergangen. Voor een groot deel daarvan zijn boeren eigenaar van de sloten of hebben ze percelen in gebruik aangrenzend aan de sloten. De natte dooradering kan bijdragen aan waterberging, betere waterkwaliteit en het versterken van de biodiversiteit. Dit draagt niet alleen bij aan de bescherming van diersoorten, maar ook aan de algehele ecologische gezondheid van het gebied. ","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/8/6/6/3080_fullimage_img_3285%20crop.jpeg", "width": 1280, "height": 709, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "", "photographer": "Eddy Teenstra", "photographer_hyperlink": "Foto: Eddy Teenstra", "photo_license": "© Eddy Teenstra", "photo_license_hyperlink": "", "source_info": "Brandportal WUR", "source_info_hyperlink": "https://brandportal.wur.nl/media/?mediaId=EC568AFE-4365-4BE4-A85A1444387B00FF", "keywords": [ "weide", "bomen", "kruidenrijk", "nederland", "schaap", "polder", "landschap", "veenweide", "extensief", "gras" ] }, "elements": [ { "type": "text", "html": "

Dit draagt niet alleen bij aan de bescherming van diersoorten, maar ook aan de algehele ecologische gezondheid van het gebied. De natte dooradering heeft een belangrijke rol in het vasthouden van water, het voorkomen van bodemerosie en het bufferen van water tegen extreme weersomstandigheden, zoals droogte of hevige regenval, die steeds vaker optreden door klimaatverandering. Daarnaast speelt het een grote rol in de CO2-opslag, aangezien moerassige en oeverachtige landschappen grote hoeveelheden koolstof vastleggen. Natuurlijke oevers dragen bijvoorbeeld bij aan het filteren verontreinigende stoffen uit het water. <\/p>

De versterking en uitbreiding van de natte dooradering helpt dus niet alleen bij het herstel van biodiversiteit, maar draagt ook bij aan andere maatschappelijke opgaves en biedt voordelen voor de landbouw door het verbeteren van de waterhuishouding en het verlagen van de druk van plaaginsecten.<\/p>" } , { "identifier": "element_538974", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1184720", "1247877", "1178415", "1031520" ] } } ] }, { "area": "oorzakenafnamesoorten", "title": "Oorzaken afname soorten", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": true,"contentarea_leadtext": "Sinds de vorige eeuw is het aantal landschapselementen met meer dan 60% afgenomen. Hierdoor, is de biodiversiteit sterk afgenomen in het cultuurlandschap. Oorzaken hiervoor zijn dat het voor boeren lastig is om deze elementen in hun bedrijfsvoering te passen mede door schaalvergroting en ruilverkaveling.","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload/cae84535-e0f9-400a-a452-ab8ba876e6f6_2519_fullimage_1280px-houtwal_aan_begin_van_blokslootpolder._17-04-2020._%28actm.%29_09.jpg", "width": 1280, "height": 844, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "" }, "elements": [ { "type": "text", "html": "

Ook broedvogels lijden hieronder, uit het onderzoek van Stichting Staring Advies is gebleken dat er een sterke relatie is tussen de dichtheid van houtige landschapselementen<\/a> en aantal broedvogels. De Tureluur<\/a> is een van de doelsoorten van de natte dooradering die de afgelopen jaren (met 5% elk jaar) snel achteruit gaat. Tot de eeuwenwisseling was de trend van de tureluur redelijk stabiel. Een van de voornaamste oorzaken voor de afname is de kuikenoverleving. De tureluur zoekt met zijn kuikens naar vochtige plekken, zoals slootkanten of plasdrasgebieden. De soort heeft baat bij een weidevogellandschap met hoog waterpeil, een open, doorwaadbare vegetatiestructuur (weinig bemesting, bij voorkeur ruige stalmest), kruidenrijk en oud grasland (met microreliëf), plasdrassen en flauwe taluds (natuurvriendelijke oevers). Hier zitten veel insecten en de vegetatie zorgt voor voldoende schuilmogelijkheden.<\/p>

De zwarte stern broedt in kolonies op drijvende planten zoals krabbenscheer en watergentiaan. Geschikte broedplekken verdwijnen door intensief slootonderhoud en vermesting. Een veel voorkomende maatregel om de zwarte stern te helpen is door het aanbrengen van drijvende broedplatforms te plaatsen en slootonderhoud gefaseerd uit te voeren, zodat er altijd waterplanten blijven staan. Ook natuurvriendelijke oevers met een geleidelijke overgang naar grasland zorgen voor meer insecten, het belangrijkste voedsel voor de kuikens. Met deze maatregelen kan de zwarte stern blijven broeden in het boerenland.<\/p>" } , { "identifier": "element_538977", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1159419", "1017137", "378446", "1160952" ] } } ] }, { "area": "welkevogels?", "title": "Welke Vogels?", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": false,"contentarea_leadtext": "Binnen het ANLb zijn vijf vogelsoorten aangewezen als doelsoort voor het leefgebied Natte dooradering: de watersnip, slobeend, tureluur, zomertaling en zwarte stern. Vier van deze vogelsoorten zijn ook doelsoort van het leefgebied Open grasland. Dat houdt in dat je voor deze soorten maatregelen in beide leefgebieden kunt nemen om tot een optimaal leefgebied te komen voor deze soorten. Alleen de zwarte stern heeft als enige leefgebied de natte dooradering.","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/7/b/7/4725_fullimage_tureluur%20%2021%20menno%20schaefer%20r%20%281%29.jpg", "width": 1280, "height": 853, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Tureluur - Menno Schaefer via Archief Landschap Noord-Holland", "photographer": "Menno Schaefer", "photographer_hyperlink": "", "photo_license": "", "photo_license_hyperlink": "", "source_info": "Archief Landschap Noord-Holland", "source_info_hyperlink": "", "keywords": [ "vogels", "weiland", "weide", "grasland", "boerenlandvogels" ] }, "elements": [ { "type": "text", "html": "

ok broedvogels lijden hieronder, uit het onderzoek van Stichting Staring Advies is gebleken dat er een sterke relatie is tussen de dichtheid van landschapselementen en aantal broedvogels. <\/p>

Het aantal erf- en struweelvogels<\/a> daalde in 2020 met 3,8%. De Patrijs is sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw met ruim 95% afgenomen. Over het algemeen is er een dalende trend te zien van het aantal struweelvogels. Door de droge dooradering te creëren of onderhouden kun je eraan bijdragen om een leefgebied te creëren voor de 11 opgestelde vogel doelsoorten, waardoor er een toename ontstaat in het aantal erf- en struweelvogels.<\/p>" } , { "identifier": "element_538980", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "466866", "644265", "644267", "1425197" ] } } ] }, { "area": "postersenfactsheets", "title": "Posters en factsheets", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": true,"contentarea_leadtext": "","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload/da642914-0425-448a-a098-45a58a09f194_cid747801_1702550880953_poster%2520NIL.jpg", "width": 1179, "height": 665, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "" }, "elements": [ { "identifier": "element_538982", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1237935", "1228231", "1237845", "644257" ] } } ] }, { "area": "beheertypes", "title": "Beheertypes", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": false,"contentarea_leadtext": "Sinds de tussenevaluatie van het ANLb-stelsel in 2021 zijn de natte en droge dooradering samengevoegd tot \u00E9\u00E9n leefgebied: Dooradering (A15). Binnen de natte dooradering staan er twee beheertypen centraal namelijk: A15.03 Watergang & A15.04 Poel. Binnen de beheertypes van de natte dooradering is variatie in natte landschapselementen en connectiviteit met andere watersystemen belangrijk om de biodiversiteit te bevorderen. ","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/f/0/f/3730_fullimage_bird-g5e24991ab_1280.jpg", "width": 1280, "height": 853, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "Geelgors - sdm2019 via Pixabay", "photographer": "sdm2019", "photographer_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/users/sdm2019-11501107/", "photo_license": "Pixabay licence", "photo_license_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/service/license-summary/", "source_info": "Pixabay", "source_info_hyperlink": "https://pixabay.com/nl/photos/vogel-geelgors-dieren-in-het-wild-6999073/", "keywords": [ "Geelgors", "vogel", "boerenlandvogels", "hek", "weidevogels", "buiten" ] }, "elements": [ { "type": "text", "html": "

Het beheer van watergangen en oevers is niet alleen belangrijk vanuit de doelsoorten van het ANLb, maar ook voor de waterkwaliteit t.b.v. de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW)<\/a>. Binnen de natte dooradering zijn er een aantal relevante beheerpakketten ter bevordering van de vogels, namelijk Plasdras (3), Kruidenrijk grasland (5), Hoog waterpeil (8), Poel en klein historisch water (9), Natuurvriendelijke oever (10), Rietzoom en klein rietperceel (11), Duurzaam slootbeheer (12), Botanisch grasland (13), Water bergen (38), Struweelhaag/rand (23/24) en Bosje (29)<\/p>" } , { "identifier": "element_538985", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1420135", "1420172", "1420134", "1420133" ] } } ] }, { "area": "beheer", "title": "Beheer", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": true,"contentarea_leadtext": "Elke soort heeft zijn eigen soortspecifieke behoeftes. Dat betekent dat je geen algemene maatregelen kunt nemen die voordelig zijn voor alle doelsoorten samen. Het is met name belangrijk om te kijken naar de huidige lokale situatie en vanuit daar gerichte maatregelen te nemen voor bepaalde doelsoorten. Daarom is er een stappenplan opgesteld om binnen een gebied de biodiversiteit te verhogen \u00E9n de doelsoorten aan te trekken of te behouden. ","image": {"error": "no image selected"}, "elements": [ { "type": "text", "html": "

  1. Breng in kaart welke landschapselementen van de natte dooradering al aanwezig zijn voor het gebied<\/li>
  2. Bepaal welke doelsoorten momenteel aanwezig zijn of potentieel kunnen voorkomen<\/li>
  3. Bepaal welke landschapselementen belangrijk zijn voor de potentiële doelsoorten. Hiervoor kun je de kansenkaarten van de doelsoorten gebruiken<\/li>
  4. Maak een analyse van het huidige beheer en kijk daarbij naar bijvoorbeeld: maaimethode, slootbeheer, baggeren, fasering, inrichting sloot, aangrenzende percelen en bemesting<\/li>
  5. Bepaal aan de hand van de analyse of dat goed aansluit of dat er andere maatregelen nodig zijn voor de doelsoorten<\/li>
  6. Bepaal welke beheermaatregelen zinvol zijn voor de potentiële of aanwezige doelsoorten<\/li>
  7. Ga met agrarische collectieven, boeren, waterschappen en/of de gemeente in overleg over de realisatie van de beheermaatregelen<\/li>
  8. Sluit beheerpakketten af met boeren en particulieren die aansluiten bij de doelsoorten en zoek evt. extra financiering in jouw gemeente of provincie<\/li>
  9. Voer een nulmeting uit van de situatie van de doelsoort en leefgebied voorafgaand aan de uitvoer van het beheerpakket (of maatregel)<\/li>
  10. Voer de specifieke (her)inrichting, beheerpakketten en -maatregelen uit<\/li>
  11. Monitor de voortgang en het effect, indien niet het gewenste doel is behaald kun je vanaf stap 2 herhalen<\/li><\/ol>

    Een uitgebreid stappenplan voor een gehele gebied is hier<\/a> terug te vinden.<\/p>" } ] }, { "area": "driemaatregelenuitgelicht", "title": "Drie maatregelen uitgelicht", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_dossier", "name": "contenttemplate_dossier"},"background": false,"contentarea_leadtext": "Voor de natte dooradering zijn er drie maatregelen die uitgelicht zijn, namelijk ecologisch slootschonen, de aanleg en het beheer van natuurvriendelijke oevers, en het inzaaien van kruidenrijke akkerranden en graslandranden.","image": { "source": "https://api.groenkennisnet.nl/upload_mm/3/1/4/4641_fullimage_print%20version%20300%20dpi-baggerspuiten_6-van-6_korrel_img_0053.jpg", "width": 1620, "height": 1080, "focuspoint-x": -1, "focuspoint-y": -1, "alternative_text": "", "photographer": "Eddy Teenstra", "photographer_hyperlink": "", "photo_license": "Wageningen University & Research", "photo_license_hyperlink": "", "source_info": "Trekker schoont sloot", "source_info_hyperlink": "", "keywords": [ "sloot", "trekker", "weide", "slootschonen", "polder", "water" ] }, "elements": [ { "type": "text", "html": "

    1. Bij ecologisch slootschonen<\/strong> wordt rekening gehouden met de flora en fauna in de sloot. Door het juiste materiaal op de juiste manier in te zetten, krijgen slootdieren de kans om te vluchten tijdens het schoonmaken van de sloot. Ook blijft een deel van de waterplanten in de sloot staan. Dit bevordert een sloot vol leven, met een grote variatie aan planten, vogels, vissen, amfibieën en insecten.<\/li>
    2. Natuurvriendelijke oevers<\/strong> hebben een geleidelijk oplopende oever, in tegenstelling tot de steile oevers die vaak voorkomen. Deze geleidelijke overgang creëert een divers leefgebied voor verschillende soorten planten en dieren, wat bijdraagt aan een hogere biodiversiteit en een betere waterkwaliteit. <\/li>
    3. Het inzaaien van kruidenrijke akkerranden en graslandranden<\/strong> zorgt voor een toename van inheemse bloeiende planten. Dit biedt voedsel en schuilplaatsen voor vogels.
      Door deze maatregelen te implementeren, kan bijgedragen worden aan de natte dooradering van het gebied en de doelsoorten die daarbij horen.<\/li><\/ol>
        <\/ol>" } , { "identifier": "element_538990", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1420883", "1155871", "1420176", "1230092" ] } } , { "type": "text", "html": "
          <\/ol>
            <\/ol>" } ] }, { "area": "video's", "title": "Video's", "contentarea_template": { "id": "contenttemplate_video", "name": "contenttemplate_video"},"background": false,"contentarea_leadtext": "","image": {"error": "no image selected"}, "elements": [ { "identifier": "element_538993", "type": "modularcontent", "videocontent": { "title": "Ecologisch slootschonen uitgelegd door collectief Veluwe", "source": "BoerenNatuur Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer", "url": "https://youtu.be/VhaxowvoOV8", "image": {"error": "no image selected"} } } , { "identifier": "element_538994", "type": "modularcontent", "videocontent": { "title": "Natuurdocumentaire SLOOT", "source": "Waterschap Amstel, Gooi en Vecht", "url": "https://www.youtube.com/watch?v=DfNKnSwFILs", "image": {"error": "no image selected"} } } ] }, { "area": "content2", "title": "Meer informatie", "elements": [ { "type": "text", "html": "

            Bronnen<\/h2>" } , { "identifier": "element_538997", "type": "modularcontent", "gkzindexmanual": { "title": "", "gkz_content_id": [ "1027485", "1413872", "1160952", "1017137", "1155871", "466866", "378446", "1247877", "1178415", "377381" ] } } ] } ] }